സ്തമിക്കും അതിനിടയ്ക്ക് അതിന്റെ സ്ഥാനം എവിടെയാണെന്നു നോക്കി സമയം പറയാം. ഇന്നും മീൻപിടിക്കാൻ കടലിൽ പോകുന്നവർക്കും അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന ഗോത്രവർഗക്കാർക്കും മറ്റും ഈ "ആകാശക്ലോക്ക്" പരിചിതമാണ്.
ആകാശത്തിലെ കോണളവുകൾ
 ആകാശത്തിലെ ദൂരങ്ങൾ, സൂര്യ ചന്ദ്രന്മാരുടെ വലിപ്പം, ഇതൊക്കെ പറയുക കോണളവിലാണ്. ഉദാഹരണം സൂര്യന്റെ വലിപ്പം അര ഡിഗ്രിയാണ് മുന്നിലേക്കു നീട്ടിപ്പിടിച്ച കൈയിലെ ചൂണ്ടുവിരലിന്റെ അറ്റം കണ്ണിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന കോണളവ് ഒരു ഡിഗ്രിയാണ്. അതായത് നീട്ടിപ്പിടിച്ച കൈയിലെ ചൂണ്ടുവിരലറ്റം കൊണ്ട് നമുക്ക് സൂര്യനെ പൂർണമായി മറയ്ക്കാം. നമ്മുടെ വിരലുകളും കൈ മുഷ്ടിയും കൊണ്ട് കോണുകൾ (ഏകദേശം) കണക്കാക്കുന്ന രീതി ചിത്രം നോക്കി മനസ്സിലാക്കുക.(മുന്നിലേക്കു നീട്ടിപ്പിടിച്ച കൈ ആണെന്ന കാര്യം ഓർക്കുക) പകുതി മുഷ്ടികൊണ്ട് (5 ഡിഗ്രി) സപ്തർഷികളിലെ പുലഹൻ, ക്രതു, എന്നീ നക്ഷത്രങ്ങളെ മറയ്ക്കാം.  നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഉന്നതി അളക്കാൻ ബ്രഹ്മഗുപ്തൻ ഉപയോഗിച്ച ധനുസ്സ് യന്ത്രമാണ് വലതു വശത്തെ ചിത്രം. |
നക്ഷത്രം നോക്കി സമയം കണക്കാക്കുന്നതിൽ വരാവുന്ന ഒരു പ്രശ്നം ഓരോ കാലത്തും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഉദയസമയത്തിൽ വരുന്ന മാറ്റമാണ്. എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ഉദയസമയം ദിവസേന നാലു മിനുട്ട് വീതം നേരത്തേയാകും. (ഇത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് പിന്നീട് വ്യക്തമാക്കും) അതുകൊണ്ട് ഇന്നു സന്ധ്യയ്ക്ക് 7 മണിക്ക് ഉദിക്കുന്ന നക്ഷത്രം 3 മാസം കഴിയുമ്പോൾ ഉച്ചയ്ക്ക് ഉദിച്ച് സന്ധ്യയാകുമ്പോൾ തലയ്ക്കു മുകളിൽ എത്തിയിട്ടുണ്ടാകും. അപ്പോൾ സന്ധ്യയ്ക്ക് കിഴക്കുദിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമായും വേറൊരു നക്ഷത്രമായിരിക്കും ഈ മാറ്റം നിശ്ചയമുള്ളവർക്കേ നക്ഷത്രം നോക്കി സമയം കണക്കാക്കാൻ പറ്റൂ. ചുരുക്കത്തിൽ, രാത്രിയിൽ സമയമളക്കാൻ ആകാശം പരിചിതമായിരിക്കണം. അഥവാ ജ്യോതിഷഗണന അറിയണം. പുരോഹിതർ "നക്ഷത്ര പാഠകർ" കൂടിയായിരിക്കണം എന്ന് വേദം അനുശാസിക്കുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്.
