സൗന്ദര്യലഹരി

വിക്കിഗ്രന്ഥശാല സംരംഭത്തിൽ നിന്ന്
സൗന്ദര്യലഹരി

രചന:ശങ്കരാചാര്യർ


1

ശിവശക്ത്യായുക്തോ യദി ഭവദി ശക്തഃ പ്രഭവിതും

ന ചേദേവം ദേവോ ന ഖലു കുശലഃ സ്പന്ദിതുമപി

അതസ്ത്വാമാരാധ്യാം ഹരിഹരവിരിഞ്ചാദിഭിരപി

പ്രണന്തും സ്തോതും വാ കഥമകൃതപുണ്യഃ പ്രഭവതി


2

തനീയാംസം പാംസും തവ ചരണപങ്കേരുഹഭവം

വിരിഞ്ചിഃ സഞ്ചിന്വൻ വിരചയതി ലോകാനവികലം

വഹത്യേനം ശൌരിഃ കഥമപി സഹസ്രേണ ശിരസാം

ഹരഃ സംക്ഷുദൈന്യം ഭജതി ഭസിതോദ്ധൂളനവിധിം


3

അവിദ്യാനാമന്തസ്തിമിരമിഹിരദ്വ്വെപനഗരീ

ജഡാനാം ചൈതന്യസ്തബകമകരന്ദസ്രുതിഝരീ

ദരിദ്രാണാം ചിന്താമണിഗുണനികാ ജന്മജലധൗ

നിമഗ്നാനാം ദംഷ്ട്രാ മുരരിപുവരാഹസ്യ ഭവതി


4

ത്വദന്യഃ പാണിഭ്യാമഭയവരദോ ദൈവതഗണ-

സ്ത്വമേകാ നൈവാസി പ്രകടിതവരാഭീത്യഭിനയാ

ഭയാത് ത്രാതും ദാതും ഫലമപി ച വാഞ്ഛാസമധികം

ശരണ്യേ! ലോകാനാം തവ ഹി ചരണാവേവ നിപുണൌ


5

ഹരിസ്ത്വാമാരാധ്യ പ്രണതജനസൌഭാഗ്യജനനീം

പുരാ നാരീ ഭൂത്വാ പുരരിപുമപി ക്ഷോഭമനയത്

സ്മരോപി ത്വാം നത്വാ രതിനയനലേഹ്യേന വപുഷാ

മുനീനാമപ്യന്തഃ പ്രഭവതി ഹി മോഹായ മഹതാം


6

ധനുഃ പൌഷ്പം മൌർവീ മധുകരമയീ പഞ്ചവിശിഖാ

വസന്തഃ സാമന്തോ മലയമരുദായോധനരഥഃ

തഥാപ്യേകഃ സർവം ഹിമഗിരിസുതേ! കാമപി കൃപാ-

മപാംഗാത്തേലബ്ധ്വാ ജഗദിദമനംഗോ വിജയതേ


7

ക്വണത് കാഞ്ചിദാമാ കരികലഭകുംഭസ്തനനതാ

പരിക്ഷീണാ മധ്യേ പരിണതശരച്ചന്ദ്രവദനാ

ധനുർബാണാൻ പാശംസൃണിമപി ദധാനാ കരതലൈഃ

പുരസ്താദാസ്താം നഃ പുരമഥിതുരാഹോപുരുഷികാ


8

സുധാസിന്ധോർമദ്ധ്യേ സുരവിടപിവാടീപരിവൃതേ

മണിദ്വീപേ നീപോപവനവതി ചിന്താമണിഗൃഹേ

ശിവാകാരേ മഞ്ചേ പരമശിവപര്യങ്കനിലയാം

ഭജന്തി ത്വാം ധന്യാഃ കതിചന ചിദാനന്ദലഹരീം


9

മഹീം മൂലാധാരേ കമപി മണിപൂരേ ഹുതവഹം

സ്ഥിതം സ്വാധിഷ്ഠാനേ ഹൃദി മരുതമാകാശമുപരി

മനോപി ഭ്രൂമദ്ധ്യേ സകലമപി ഭിത്വാ കുളപഥം

സഹസ്രാരേ പദ്മേ സഹരഹസി പത്യാ വിഹരസേ


10

സുധാധാരാസാരൈഃ ചരണയുഗളാന്തർവിഗളിതൈഃ

പ്രപഞ്ചം സിഞ്ചന്തീ പുനരപി രസാ‌മ്നായമഹസഃ

അവാപ്യ സ്വാം ഭൂമിം ഭുജഗനിഭമധ്യുഷ്ടവലയം

സ്വമാത്മാനം കൃത്വാ സ്വപിഷി കുലകുണ്ഡേ കുഹരിണി


11

ചതുർഭിഃ ശ്രീകണ്ഠൈഃ ശിവയുവതിഭിഃ പഞ്ചഭിരപി

പ്രപിന്നാഭിഃ ശംഭോർന്നവഭിരപി മൂലപ്രകൃതിഭിഃ

ചതുശ്ചത്വാം‌രിഃശദ്വസുദലകലാശ്രത്രിവലയറ

ത്രിരേഖാഭിഃ സാർദ്ധം തവശരണകോണാഃ പരിണതാഃ


12

ത്വദീയം സൌന്ദര്യം തുഹിനഗിരികന്യേ! തുലയിതും

കവീന്ദ്രാഃ കൽപ്പന്തേ കഥമപി വിരിഞ്ചിപ്രഭൃതയഃ

യദാലോകൌത്സുക്യാദരലലനാ യാന്തി മനസാ

തപോഭിർ ദുഷ്പ്രാപാമപി ഗിരിശസായൂജ്യപദവീം


13

നരം വർഷീയാംസം നയനവിരസം നർമ്മസു ജഡം

തവാപാംദാലോകേ പതിതമനുധാവതി ശതശഃ

ഗളദ്വേണീബന്ധാഃ കുചകലശവിസ്രസ്തസിചയാ

ഹഠാത് ത്രുടൽകാഞ്ച്യോ വിഗളിതദുകൂലാ യുവതയഃ


14

ക്ഷിതൌ ഷട്പഞ്ചാശദ്‌ദ്വിസമധികപഞ്ചാശദുദകേ

ഹുതാശേ ദ്വാഷഷ്ടിശ്ചതുരധികപഞ്ചാശദനിലേ

ദിവി ദ്വിഃഷട്ത്രിശംന്മനസി ച ചതുഷ്‌ഷഷ്ടിരിതി യേ

മയൂഖാസ്തേഷാമപ്യുപരി തവ പാദാംബുജയുഗം


15

ശരജ്ജ്യോത്സനാശുഭ്രാം ശശിയുതജടാജൂടമകുടാം

വരത്രാസത്രാണസ്ഫടികഘുടികാപുസ്തകകരാം

സകൃന്നത്വാ ന ത്വാ കഥമിവ സതാം സന്നിദധതേ

മധുക്ഷീരദ്രാക്ഷാമധുരിമധുരീണാഃ ഫണിതയഃ


16

കവീന്ദ്രാണാം ചേതഃ കമലവനബാലാതപരുചീം

ഭജന്തേ യേ സന്തഃ കതിചിദരുണാമേവ ഭവതീം

വിരിഞ്ചിപ്രേയസ്യാസ്തരുണതരശൃംഗാരലഹരീ-

ഗഭീരാഭിർ വാഗ്ഭിർ വിദധതി സതാം രഞ്ജനമമീ.


17

സവിത്രീഭിർവാചാം ശശിമണിശിലാഭംഗരുചിഭിഃ

വശിന്യാദാഭിസ്ത്വാം സഹ ജനനി! സഞ്ചിന്തയതി യഃ

സ കർത്താ കാവ്യാനാം ഭവതി മഹതാം ഭംഗിരുചിഭിഃ

വചോഭിർ വാഗ്ദേവീവദനകമലാമോദമധുരൈഃ


18

തനുച്ഛായാഭിസ്തേ തരുണതരണിശ്രീസരണിഭിഃ

ദിവം സർവാമുർവീമരുണിമനിമഗ്നാം സ്മരതി യഃ

ഭവന്ത്യസ്യ തർസ്യദ്വന ഹരിണശാലീനനയനാഃ

സഹോർവശ്യാ വശ്യാഃ കതി കതി ന ഗീർവാണഗണികാഃ


19

മുഖം ബിന്ദും കൃത്വാ കുചയുഗമധസ്തസ്യ തദധോ

ഹരാർധം ധ്യായേദ്യോ ഹര മഹിഷി! തേ മന്മഥകലാം

സ സദ്യഃ സം‌ക്ഷോഭം നയതി വനിതാ ഇത്യതിലഘു

ത്രിലോകീമപ്യാശു ഭ്രമയതി രവീന്ദുസ്തനയുഗാം


20

കിരന്തീമംഗേഭ്യഃ കിരണനികുരുംബാമൃതരസം

ഹൃദി ത്വാമാധത്തേ ഹിമകരശിലാമൂർത്തിമിവ യഃ

സ സർപ്പാണം ദർപ്പം ശമയതി ശകുന്താധിപ ഇവ

ജ്വരപ്ലുഷ്ടാൻ ദൃഷ്ട്യാ സുഖയതി സുധാധാരസിരയാ


21

തടില്ലേഖാതന്വീം തപനശശിവൈശ്വാനരമയീം

നിഷണ്ണാം ഷണ്ണാമപ്യുപരി കമലാനാം തവകലാം

മഹാപദ്മാടവ്യാം മൃദിതമലമായേന മനസാ

മഹാന്തഃ പശ്യന്തോ ദധതി പരമാഹ്ലാദലഹരീം


22

ഭവാനി ത്വം ദാസേ മയി വിതര ദൃഷ്ടിം സകരുണാം

ഇതി സ്തോതും വാഞ്ഛൻ കഥയതി ഭവാനിത്വമിതി യഃ

തദൈവ ത്വം തസ്മൈ ദിശസി നിജ സായൂജ്യ പദവീം

മുകുന്ദബ്രഹ്മേന്ദ്രസ്ഫുടമകുടനീരാജിതപദാം


23

ത്വയാഹൃത്വാ വാമം വപുരപരിതൃപ്തേന മനസാ

ശരീരാർദ്ധം ശംഭോരപരമപി ശംകേ ഹൃതമഭൂത്

യദേതത്ത്വദ്രൂപം സകലമരുണാഭം ത്രിനയനം

കുചഭ്യാമാനമ്രം കുടിലശശിചൂഡാലമകുടം


24

ജഗത്സൂതേ ധാതാ ഹരിരവതി രുദ്രഃ ക്ഷപയതേ

തിരസ്കുർവന്നേതത് സ്വമപി വപുരീശസ്തിരയതി

സദാപൂർവഃ സർവം തദിദമനുഗൃഹ്ണാതി ച ശിവ-

സ്തവാജ്ഞാമാലംബ്യക്ഷണചലിതയോർ ഭ്രൂലതികയോഃ


25

ത്രയാണാം ദേവാനാം ത്രിഗുണജനിതാനാം തവ ശിവേ

ഭവേത് പൂജാ പൂജാ തവ ചരണയോർ യാ വിരചിതാ

തഥാഹി ത്വത്‌പാദോദ്വഹനമണിപീഠസ്യ നികടേ

സ്ഥിതാ ഹ്യേതേ ശശന്മുകുലിതകരോത്തംസമകുടാഃ


26

വിരിഞ്ചിഃ പഞ്ചത്വം വ്രജതി ഹരിരാപ്നോതി വിരതിം

വിനാശം കീനാശോ ഭജതി ധനതോ യാതി നിധനം

വിതന്ദ്രീ മാഹേന്ദ്രീവിതതിരപി സം‌മീലിതദൃശാ

മഹാസംഹാരേസ്മിൻ വിഹരതി സതി ത്വല്പതിരസൌ


27

ജപോ ജല്പഃ ശില്പം സകലമപി മുദ്രാവിരചനാ

ഗതിഃ പ്രാദക്ഷിണ്യക്രമ്മണമശനാദ്യാഹുതിവിധിഃ

പ്രണാമഃ സംവേശഃ സുഖമഖിലമാത്മാർപ്പണദൃശാ

സപര്യായസ്തവ ഭവതു യന്മേ വിലസിതം


28

സുധാമപ്യാസ്വാദ്യ പ്രതിഭയജരാമൃത്യുഹരിണീം

വിപദ്യന്തേ വിശ്വേ വിധിശതമഖാദ്യാ ദിവിഷദഃ

കരാളം യത് ക്ഷ്വേളം കബലിതവതഃ കാലകലനാ

ന ശംഭോസ്തന്മൂലം തവ ജനനി താടങ്കമഹിമാ


29

കിരീടം വൈരിഞ്ചം പരിഹര പുരഃ കൈടഭഭിദഃ

കഠോരേ കോടീരേ സ്ഖലസി ജഹി ജംഭാരിമകുടം

പ്രണമ്രേഷ്വേതേഷു പ്രസഭമുപയാതസ്യ ഭവനം

ഭവസ്യഭ്യുത്ഥാനേ തവ പരിജനോക്തിർവിജയതേ


30

സ്വദേഹോദ്ഭൂതാഭിർഘൃണിഭിരണിമാദ്യാഭിരഭിതോ

നിഷേവ്യ നിത്യേ ത്വാമഹമിതി സദാ ഭാവയതി യഃ

കിമാശ്ചര്യം തസ്യ ത്രിനയനസംര്^ദ്ധീം തൃണയതോ

മഹാസംവർത്താഗ്നിർ വിരകഹയതി നീരാജനവിധീം


31

ചതുഃ ഷ്ഷ്ട്യാ തന്ത്രൈ സകലമതിസന്ധായ ഭുവനം

സ്ഥിതസ്തത്തത്സിദ്ധിപ്രസവപരതന്ത്രൈഃ പശുപതിഃ

പുനർസ്ത്വന്നിർബന്ധാദഖിലപുരുഷാർത്തൈകഘടനാ-

സ്വതന്ത്രം തേ തന്ത്രം ക്ഷിതിതലമവാതീതരദിദം


32

ശിവഃ ശക്തിഃ കാമഃ ക്ഷിതിരഥ രവിഃ ശീതകരണഃ

സ്മരോ ഹംസഃ ശക്രസ്തദനു ച പരാ മാരഹരയഃ

അമീ ഹൃല്ലേഖാഭിസ്തിസൃഭിരവസാനേഷു ഘടിതാ

ഭജന്തേ വർണ്ണാസ്തേ തവ ജനനി നാമാവയവതാം


33

സ്മരം യോനിം ലക്ഷ്മീം ത്രിതയമിദമാദൌ തവ മനോർ-

ന്നിധായൈകേ നിത്യേ നിരവധി മഹാഭോഗരസികാഃ

ഭജന്തി ത്വാം ചിന്താമണിഗുണനിബദ്ധാക്ഷവലയാഃ

ശവാഗ്നൌ ജൂഹ്വന്തഃ സുരഭിഘൃതധാരാഹുതിശതൈഃ


34

ശരീരം ത്വം ശംഭോ ശശമിഹിരവക്ഷോരുഹയുഗം

തവാത്മാനം മന്യേ ഭഗവതി നവാത്മാനമനഘം

അതഃ ശേഷഃ ശേഷീത്യയമുഭയസാധാരണതയാ

സ്ഥിതഃ സംബന്ധോ വാം സമരസപരാനന്ദപരയോഃ


35

മനസ്ത്വം വ്യോമ ത്വം മരുദസി മരുത്സാരഥിരസി

ത്വമാപസ്ത്വം ഭൂമിഃ ത്വയി പരിണതായാം നഹി പരം

ത്വമേവ സ്വാത്മാനം പരിണയിതും വിശ്വവപുഷാ

ചിദാനന്ദാകാരം ശിവയുവതിഭാവേന ബിഭൃഷേ


36

തവാജ്ഞാചക്രസ്ഥം തപനശശികോടിദ്യുതിധരം

പരംശംഭും വന്ദേ പരിമിലിതപാർശ്വം പരചിതാ

യമാരാധ്യൻ ഭക്ത്യാ രവിശശിശുചിനാമവിഷയേ

നിരാലോകേ ലോകേ നിവസതി ഹി ഭാലോകഭുവനേ


36

തവാജ്ഞാചക്രസ്ഥം തപനശശികോടിദ്യുതിധരം

പരംശംഭും വന്ദേ പരിമിലിതപാർശ്വം പരചിതാ

യമാരാധ്യൻ ഭക്ത്യാ രവിശശിശുചിനാമവിഷയേ

നിരാലോകേ ലോകേ നിവസതി ഹി ഭാലോകഭുവനേ


37

വിശുദ്ധൌ തേ ശുദ്ധസ്ഫടികവിശദം വ്യോമജനകം

ശിവം സേവേ ദേവീമപി ശിവസമാനവ്യവസിതാം

യയോഃ കാന്ത്യാ യാന്ത്യാഃ ശശികിരണസാരൂപ്യസരണേഃ

വിധൂതാന്തർദ്ധ്വാന്താ വിലസതി ചകോരീവ ജഗതീ


38

സന്മൂലത് സംവിത്കമലമകരന്ദൈകരസികം

ഭജേ ഹംസദ്വന്തം കിമപി മഹതാം മാനസചരം

യദാലാപാദഷ്ടാദശഗുണിതവിദ്യാപരിണതിഃ

യദാദത്തേ ദോഷാഡ് ഗുണമഖിലമദ്ഭയഃ പയ ഇവ


39

തവ സ്വാധിഷ്ഠാനേ ഹുതവഹമധിഷ്ഠായ നിരതം

തമീഡേ സംവർത്തം ജനനി മഹതീം താം ച സമയാം

യദാലോകേ ലോകാൻ ദഹതി മഹതി ക്രോധകലിതേ

ദയാർദ്രാ യ ദൃഷ്ടിഃ ശിശിരമുപചാരം രചയതി


40

തടിത്വന്തം ശക്ത്യാ തിമിരപരിപന്ഥിസ്ഫുരണയാ-

സ്ഫുരന്നാനാരത്നാഭരണപരിണദ്ധേന്ദ്രധനുഷം

തവ ശ്യാമം മേഘം കമപി മണിപൂരൈകശരണം

നിഷേവേ വർഷന്തം ഹരമിഹിരതപ്തം ത്രിഭുവനം


41

തവാധാരേ മൂലേ സഹ സമയയാ ലാസ്യപരയാ

നവാത്മാനം മന്യേ നവരസമഹാതാണ്ഡവനടം

ഉഭാഭ്യാമേതാഭ്യാമുദയവിധിമുദ്ദിശ്യ ദയയാ

സനാഥഭ്യാം ജജ്ഞേ ജനകജനനീമജ്ജഗദിദം


42

ഗതൈർ മാണിക്യത്വം ഗഗനമണിഭിഃ സാന്ദ്രഘടിതം

കിരീടം തേ ഹൈമം ഹിമഗിരിസുതേ കീർത്തയതി യഃ

സ നീഡേ യച്ഛായാച്ഛുരണശബളം ചന്ദ്രശകലം

ധനുഃ ശൌനാസീരം കിമിതി ന നിബദ്ധ്നാതി ധിഷണാം


43

ധുനോതു ധ്വാന്തം നസ്തുലിതദലിതേന്ദീവരവനം

ഘനസ്നിഗ്ദ്ധശ്ലക്ഷ്ണം ചികുരനികുരുംബം തവ ശിവേ!

യദീയം സൌരഭ്യം സഹജമുപലബ്ധും സുമനസോ

വസന്ത്യസ്മിൻ മന്യേ വലമഥനവാടീവിടപിനാം


44

തനോതു ക്ഷേമം നസ്തവദനസൌന്ദര്യലഹരീ-

പരീവാഹസ്രോതഃ സരണിരിവ സീമന്തസരണിഃ

വഹന്തീ സിന്ദൂരം പ്രബലകബരീഭാരതിമിര-

ദ്വിഷാം വൃന്ദൈർബന്ദീകൃതമിവ നവീനാർക്കകിരണം


45

അരാലൈഃ സ്വാഭാവ്യാദലികലഭസശ്രീഭിരലകൈഃ

പരീതം തേ വക്ത്രം പരിഹസതി പങ്കേരുഹരുചീം

ദരസ്മേരേ യസ്മിൻ ദശനരുചികിഞ്ജൽകരുചിരേ

സുഗന്ധൌ മാദ്യന്തി സ്മരദഹനചക്ഷുർമധുലിഹഃ


46

ലലാടം ലാവണ്യദ്യുതിവിമലമാഭാതി തവ യ-

ദ്ദ്വിതീയം തന്മന്യേ മകുടഘടിതം ചന്ദ്രശകലം

വിപര്യാസന്യാസാദുഭയമപി സംഭൂയ ച മിഥഃ

സുധാലേപസ്യുതിഃ പരിണമതി രാകാഹിമകരഃ


47

ഭ്രൂവൌ ഭുഗ്നേ കിഞ്ചിദ് ഭുവനഭയഭംഗവ്യസനിനി

ത്വദീയേ നേത്രാഭ്യാം മധുകരരുചിഭ്യാം ധൃതഗുണം

ധനുർമന്യേ സവ്യേതരകരഗൃഹീതം രതിപതേഃ

പ്രകോഷ്ഠേ മുഷ്ടൌ ച സ്ഥഗയതി നിഗൂഢാന്തരമുമേ!


48

അഹഃ സുതേ സവ്യം തവ നയനമർക്കാത്മകതയാ

ത്രിയാമാം വാമം തേ സൃജതി രജനീനായകതയാ

തൃതീയാ തെ ദൃഷ്ടിർദരദലിതഹേമാംബുജരുചീഃ

സമാധത്തേ സന്ധ്യാം ദിവസനിശയോരന്തരചരീം


49

വിശാലാ കല്യാണീ സ്ഫുടരുചിരയോദ്ധ്യാ കുവലയൈഃ

കൃപാധാരാധാരാ കിമപി മധുരാ ഭോഗവതികാ

അവന്തീ ദൃഷ്ടിസ്തേ ബഹുനഗരവിസ്താരവിജയാ

ധൃവം തത്തന്നാമവ്യവഹരണയോഗ്യാ വിജയതേ


50

കവീനാം സന്ദർഭസ്തബകമകരന്ദൈകരസികം

കടാക്ഷവ്യാക്ഷേപഭ്രമരകലഭൌ കർണ്ണയുഗലം

അമുഞ്ചന്തൌ ദൃഷ്ട്വാ തവ നവരസാസ്വാദതരലാ-

വസൂയാസംസർഗാദലികനയനം കിഞ്ചിദരുണം


51

ശിവേ ശൃംഗാരാർദ്രാ തദിതരജനേ കുത്സനപരാ

സരോഷാ ഗംഗായാം ഗിരിശചരിതേ വിസ്മയവതീ

ഹരാഹിഭ്യോ ഭീതാ സരസിരുഹസൌഭാഗ്യജനനീ

സഖീഷു സ്ന്മേരാ തേ മയി ജനനി ദൃഷ്ടിഃ സകരുണാ


52

ഗതേ കർണാഭ്യർണം ഗരുത ഇവ പക്ഷ്മാണി ദധതീ

പുരാംഭേത്തുഴ്ചിത്തപ്രശമരസവിദ്രാവണഫലേ

ഇമേ നേത്രേ ഗോത്രാധരപതികുലോത്തംസകലികേ

തവാകർണ്ണാകൃഷ്ടസ്മരശരവിലാസം കലയതഃ


53

വിഭക്ത്രൈവർണ്യം വ്യതികരിതലീലാഞ്ജനതയാ

വിഭാതി ത്വന്നേത്രത്രിതയമിദമീശാനദയിതേ

പുനഃ സൃഷ്ടും ദേവാൻ ദ്രുഹിണഹരിരുദ്രാനുപരതാൻ

രജഃ സത്വം ബിഭ്രമ ഇതി ഗുണാനാം ത്രയമിവ


54

പവിത്രീകർതും നഃ പശുപതിപരാധീനഹൃദയേ

ദയാമിത്രൈർന്നേത്ത്രൈരരുണധവലശ്യാമരുചിഭിഃ

നദഃ ശോണോ ഗംഗാ തപനതനയേതി ധ്രുവമമും

ത്രയാണാം തീർഥാനാമുപനയസി സംഭേദമനഘം


55

നിമേഷോന്മേഷാഭ്യാം പ്രലയമുദയം യാതി ജഗതീ

തവേത്യാഹുഃ സന്തോ ധരണിധരരാജന്യതനയേ

ത്വദുന്മേഷാജ്ജാതം ജഗദിദമശേഷം പ്രലയതഃ

പരിത്രാതും ശംകേ പരിഹൃതനിമേഷാസ്തവദൃശഃ


56

തവാപർണേ കർണേജപനയനപൈശൂന്യചകിതാഃ

നിലീയന്തേ തോയേ നിയതമനിമേഷാഃ ശഫരികാഃ

ഇയം ച ശ്രീർബദ്ധച്ഛദപുടകവാടം കുവലയം

ജഹാതി പ്രത്യൂഷേ നിശി ച വിഘടയ്യ പ്രവിശതി


57

ദൃശാ ദ്രാഘീയസ്യാ ദരദലിതനീലോത്പലരുചാ

ദവീയാംസം ദീനം സ്നപയ കൃപയാ മാമപി ശിവേ!

അനേനായം ധന്യോ ഭവതി ന ച തേ ഹാനിരിയതാ

വനേ വാ ഹർമ്യേ വാ സമകരനിപാതോ ഹിമകരഃ


58

അരാലം തേ പാലീയുഗലമഗരാജന്യതനയേ

ന കേഷാമാധത്തേ കുസുമശരകോദണ്ഡകുതുകം

തിരച്ചീനോ യത്ര ശ്രവണപഥമുല്ലംഘ്യ വിലസ-

ന്നപാംഗവ്യാസംഗോ ദിശതി ശരസന്ധാനധിഷണാം


59

സ്ഫുരദ്ഗണ്ഡാഭോഗപ്രതിഫലിതതാടങ്കയുഗലം

ചതുശ്ചക്രം മന്യേ തവ മുഖമിദം മന്മഥരഥം

യാമാരുഹ്യ ദ്രുഹ്യത്യവനിരഥമർകേന്ദു ചരണം

മഹാവീരോ മാരഃ പ്രമഥപതയേ സജ്ജിതവതേ


60

സരസ്വത്യാഃ സൂക്തിരമൃതലഹരീകൌശലഹരീഃ

പിബന്ത്യാഃ ശർവാണി ശ്രവണചുളുകാഭ്യാമവിരലം

ചമത്കാരശ്ലാഘാചലിതശിരസഃ കുണ്ഡല ഗണോ

ഝണത്കാരൈസ്താരൈഃ പ്രതിവചനമാചഷ്ട ഇവ തേ


61

അസൌ നാസാവംശസ്തുഹിനഗിരിവംശധ്വജപടി

ത്വദീയോ നേദീയഃ ഫലതു ഫലമസ്മാകമുചിതം

വഹത്യന്തർമ്മുക്താഃ ശിശിരകരനിശ്വാസഗലിതം

സമൃദ്ധ്യാ യത്താസാം ബഹിരപിച മുക്താമണിധരഃ


62

പ്രകൃത്യാരക്തായാസ്തവ സുദതി ദന്തച്ഛദരുചേഃ

പ്രവക്ഷ്യേസാദൃശ്യം ജനയതു ഫലം വിദ്രുമലതാ

ന ബിംബം തദ്ബിംബപ്രതിഫലനരാഗാദരുണിതം

തുലാമദ്ധ്യാരോഢും കഥമിവ വിലജ്ജേത കലയാ


63

സ്മിതജ്യോത്സ്നാജാലം തവ വദന ചന്ദ്രസ്യ പിബതാം

ചകോരാണാമാസീദതിരസതയാ ചഞ്ചുജഡിമാ

അത്സ്തേ ശീതാംശോരമൃതലഹരീമാമലരുചയഃ

പിബന്തി സ്വചഛന്ദം നിശി ഭൃശം കാഞ്ജികധിയാ


64

അവിശ്രാന്തം പത്യുർഗുണഗണകഥാമ്രേഡനജപാ

ജപാപുഷ്പച്ഛായാ തവ ജനനി ജിഹ്വാ ജയതി സാ

യദഗ്രാസീനായാഃ സ്ഫടികദൃഷദച്ഛച്ഛവിമയീ

സരസ്വത്യാ മൂർത്തിഃ പരിണമതി മാണിക്യവപുഷാ


65

രണേജിത്വാ ദൈത്യാനപഹൃതശിരസ്ത്രൈഃ കവചിഭിർ-

ന്നിവൃത്തൈശ്ചണ്ഡാംശത്രിപുരഹരനിർമാല്യവിമുഖൈഃ

വിശാഖേന്ദ്രോപേന്ദ്രൈഃ ശശിവിശദകർപൂരശകലാഃ

വിലീയന്തേ മാതസ്തവ വദനതാംബൂലകബലാഃ


66

വിപഞ്ച്യാ ഗായന്തീ വിവിധമപദാനം പശുപതേ-

സ്ത്വയാരബ്ധേ വക്തും ചലിതശിരസാ സാധുവചനേ

തദീയൈർമാധുര്യൈരപലപിതതന്ത്രീകലരവാം

നിജാം വീണാം വാണീ നിചുളയതി ചോലേന നിഭൃതം


67

കരാഗ്രേണ സ്പൃഷ്ടം തുഹിനഗിരിണാ വത്സലതയാ

ഗിരീശേനോദസ്തം മുഹുരധരപാനാകുലതയാ

കരഗ്രാഹ്യം ശംഭോർമുഖമുകുരവൃന്തം ഗിരിസുതേ

കഥംകാരം ബ്രൂമസ്തവചുബുകമൌപമ്യരഹിതം


68

ഭുജാശ്ലേഷാന്നിത്യം പുരദമയിതുഃ കണ്ടകവതീ

തവ ഗ്രീവാ ധത്തേ മുഖകമലനാലശ്രിയമിയം

സ്വതഃ ശ്വേതാ കാലഗരുബഹുലജംബാലമലിനാ

മൃണാളീലാലിത്യം വഹതി യദധോ ഹാരലതികാ


69

ഗലേ രേഖാസ്തിസ്രോ ഗതിഗമകഗീതൈകനിപുണേ

വിവാഹവ്യാനദ്ധപ്രഗുണഗുണസംഖ്യാപ്രതിഭുവഃ

വിരാജന്തേ നാനാവിധമധുരരാഗാകരഭുവാം

ത്രയാണാം ഗ്രാമാണാം സ്ഥിതിനിയമസീമാന ഇവ തേ


70

മൃണാളീമൃദ്വിനാം തവ ഭുജലതാനാം ചതസൃണാം

ചതുർഭിഃ സൌന്ദര്യം സരസിജഭവഃ സ്തൌതി വദനൈഃ

നഖേഭ്യഃ സന്ത്രസ്യൻ പ്രഥമമഥനാദന്തകരിപോ-

ശ്ചതുർണാം ശീർഷാണാം സമഭയഹസ്താർപണധിയാ


71

നഖാനാമുദ്യോതൈർ നവനളിനരാഗം വിഹസതാം

കരാണാം തേ കാന്തിം കഥയ കഥയാമഃ കഥമുമേ!

കയാചിദ്വാ സാമ്യം ഭജതു കലയാ ഹന്ത കമലം

യദി ക്രീഡല്ല്ല്ലക്ഷ്മീ ചരണതലലാക്ഷാരസചണം


72

സമം ദ്വി സ്കന്ദദ്വിപവദനപീതം സ്തനയുഗം

തവേദം നഃ ഖേദം ഹരതു സതതം പ്രസ്നുതമുഖം

യദാലോക്യാശംകാകുലിതഹൃദയോ ഹാസജനകഃ

സ്വകുംഭൌ ഹേരംബഃ പരിമൃശതി ഹസ്തേന ഝടുതി


73

അമൂതേ വക്ഷൊജാവമൃതരസമാണിക്യകുതുപൌ

ന സന്ദേഹസ്പന്ദോ നഗപതി പതാകേ മനസി നഃ

പിബന്തൌ തൌ യസ്മാദവിദിതവധൂസംഗരസികൌ

കുമാരാവദ്യാപി ദ്വിരദവദനക്രൌഞ്ചദലനൌ


74

വഹത്യംബ സ്തംബേരമദനുജകുംഭപ്രകൃതിഭിഃ

സമാരബ്ധാം മുക്താമണിഭിരമലാം കാരലതികാം

കുചാഭോഗോ ബിംബാധരരുചിഭിരന്തഃ ശബളിതാം

പ്രതാപവ്യാമിശ്രാം പുരദമയിതുഃ കീർതിമിവതേ


75

തവ സ്തന്യം മന്യേ ധരണിധരകന്യേ ഹൃദയതഃ

പയഃ പാരാവാരഃ പരിവഹതി സാരസ്വതമിവ

ദയാവത്യാ ദത്തം ദ്രവിഡശിശുരാസ്വാദ്യ തവ യത്

കവീനാം പ്രൌഢാനാമജനി കമനീയഃ കവയിതാ


76

ഹരക്രോധജ്വാലാവലിഭിരവലീഢേന വപുഷാ

ഗഭീരേ തേ നാഭീസരസി കൃതസംഗോ മനസിജഃ

സമുത്തസ്ഥൌ തസ്മാദചലതനയേ ധൂമലതികാ

ജനസ്താം ജാനീതേ ജനനി തവ രോമാവലിരിതി


77

യദേതത് കാളിന്ദീതനുതരതരംഗാകൃതി ശിവേ

കൃശേ മധ്യേ കിഞ്ചിജ്ജനനി തവ യദ്ഭാതി സുധിയാം

വിമർദ്ദാദന്യോന്യം കുചകലശയോരന്തരഗതം

തനൂഭൂതം വ്യോമ പ്രവിശദിവ നാഭീം കുഹരിണീം


78

സ്ഥിരോ ഗംഗാവർതഃ സ്തനമുകുലരോമാവലിലതാ-

കലാവാലം കുണ്ഡം കുസുമശരതേജോഹുതഭുജഃ

രതേർലീലാഗാരം കിമപി തവ നാഭിർഗിരിസുതേ

ബിലദ്വാരം സിദ്ധേർഗിരിശനയനാനാം വിജയതേ


79

നിസർഗക്ഷീണസ്യ സ്തനതടഭരേണ ക്ലമജുഷോ

നമന്മൂർതേർനാരീതിലക ! ശനകൈസ്ത്രുട്യത ഇവ

ചിരം തേ മധ്യസ്യ ത്രുടിതതടിനീതീരതരുണാ

സമാവസ്ഥാസ്ഥേംനോ ഭവതു കുശലം ശൈലതനയേ


80

കുചൌ സദ്യഃ സ്വിദ്യത്തടഘടിതകൂർപ്പാസഭിദുരൌ

കഷന്തൌ ദോർമൂലേ കനകകലശാഭൌ കലയതാ

തവത്രാതും ഭംഗാദലമിതി വലഗ്നം തനുഭുവാ

ത്രിധാനദ്ധം ദേവി ത്രിവലിലവലീവല്ലിഭിരിവ


81

ഗുരുത്വം വിസ്താരം ക്ഷിതിധരപതിഃ പാർവതിനിജാ-

ന്നിതംബാച്ഛിദ്യ ത്വയി ഹരിണരൂപേണ നിദധേ

അതസ്തേ വിസ്തീർണ്ണോ ഗുരുരയമശേഷാം വസുമതീം

നിതംബപ്രാഗ്ഭാരഃ സ്ഥഗയതി ലഘുത്വം നയതി ച


82

കരീന്ദ്രാണാം ശുണ്ഡാൻ കനകകദലീകാണ്ഡപടലീം

ഉമാഭ്യാമൂരുഭ്യാമുഭയമപി നിർജിത്യ ഭവതി

സുവൃത്താഭ്യാം പത്യുഃ പ്രണതി കഠിനാഭ്യാം ഗിരിസുതേ

വിധിജ്ഞേ ജാനുഭ്യാം വിബുധകരികുംഭദ്വയമപി


83

പരാജേതും രുദ്രം ദ്വിഗുണശരഗർഭൌ ഗിരിസുതേ

നിഷംഗൌ ജംഘേ തേ വിഷമവിശിഖോ ബാഢമകൃത

യദഗ്രേ ദൃശ്യന്തേ ദശശരഫലാഃ പാദയുഗളീ-

നഖാഗ്രച്ഛദ്മാനഃ സുരമകുടശാണൈകനിശിതാഃ


84

ശ്രുതീനാം മൂർധാനോ ദധതി തവ യൌ ശേഖരതയാ

മമാപ്യേതൌ മാതഃ ശിരസി ദയയാ ധേഹി ചരണൌ

യയോഃ പാദ്യം പാഥഃ പശുപതിജടാജൂടതടിനീ

യയോർലാക്ഷാലക്ഷ്മീരരുണഹരിചൂഡാമണിരുചിഃ


85

നമോവാകം ബ്രൂമോ നയനരമണീയായ പദയോ-

സ്തവാസ്മൈ ദ്വന്ദ്വായ സ്ഫുടരുചിരസാലക്തകവതേ

അസൂയത്യത്യന്തം യദഭിഹനനായ, സ്പൃഹയതേ

പശൂനാമീശാനഃ പ്രമദവനകങ്കേളിതരവേ


86

മൃഷാ കൃത്വാ ഗോത്രസ്ഖലനമഥ വൈലക്ഷ്യനമിതം

ലലാടേ ഭർത്താരം ചരണകമലേ താഡയതി തേ

ചിരാദന്തഃ ശല്യം ദഹനകൃതമുന്മീലിതവതാ

തുലാകോടിക്വാണൈഃ കിലികിലിതമീശാനരിപുണാ


87

ഹിമാനീഹന്തവ്യം ഹിമഗിരിനിവാസൈകചതുരൌ

നിശായാം നിദ്രാണം നിശിചരമഭാഗേ ച വിശദൌ

വരം ലക്ഷ്മീപാത്രം ശ്രിയമതിസൃജന്തൌ സമയിനാം

സരോജം തത്പാദൌ ജനനി! ജയതശ്ചിത്രമിഹ കിം


88

പദം തേ കീർതീനാം പ്രപദമപദം ദേവി വിപദാം

കഥം നീതം സദ്ഭിഃ കഠിനകമഠീകർപരതുലാം

കഥം വാ ബാഹുഭ്യാമുപയമനകാലേ പുരഭിദാ

യദാദായ ന്യസ്തം ദൃഷദി ദയമാനേന മനസാ


89

നഖൈർനാകസ്ത്രീണാം കരകമലസങ്കോചശശിഭി-

സ്തരുണാം ദിവ്യാനാം ഹസത ഇവ തേ ചണ്ഡി! ചരണൌ

ഫലാനി സ്വസ്ഥേഭ്യഃ കിസലയകരാഗ്രേണ ദദതാം

ദരിദ്രേഭ്യോ ഭദ്രാം ശ്രിയമനിശമഹ്നായ ദദതൌ


90

ദദാനേ ദീനേഭ്യഃ ശ്രിയമനിശമാശുനാസദൃശീ-

മമന്ദം സൌന്ദര്യപ്രകരമകരന്ദം വികിരതി

തവാസ്മിൻ മന്ദാരസ്തബകസുഭഗേ യാതു ചരണേ

നിമജ്ജന്മജ്ജീവഃ കരണചരണഃ ഷട്ചരണതാം


91

പദന്യാസക്രീഡാ പരിചയമിവാരബ്ധുമനസഃ

സ്ഖലന്തസ്തേ ഖേലം ഭവനകലഹംസാ ന ജഹതി

അതസ്തേഷാം ശിക്ഷാം സുഭഗമണിമഞ്ജീരരണിത-

ച്ഛലാദാചക്ഷാണാം ചരണകമലം ചാരുചരിതേ


92

ഗതാസ്തേ മഞ്ചത്വം ദ്രുഹിണഹരിരുദ്രേശ്വരഭൃതഃ

ശിവഃ സ്വച്ഛച്ഛായാഘടിതകപടപ്രച്ഛദപടഃ

ത്വദീയാനാം ഭാസാം പ്രതിഫലനരാഗാരുണതയാ

ശരീരി ശൃംഗാരോ രസ ദൃശാം ദോഗ്ദ്ധി കുതുകം


93

അരാലാ കേശേഷു പ്രകൃതിസരലാ മന്ദഹസിതേ

ശിരീഷാഭാ ചിത്തേ ദൃഷദുപലശോഭാ കുചതടേ

ഭൃശം തന്വീ മധ്യേ പൃഥുരുരസിജാരോഹവിഷയേ

ജഗത്‌ത്രാതും ശംഭോർജയതി കരുണാ കാചിദരുണാ


94

കലംഗഃ കസ്തൂരീ രജനികരബിംബം ജലമയം

കലാഭിഃ കർപൂരൈർമ്മരതകകരണ്ഡം നിബിഡിതം

അതസ്ത്വദ്ഭോഗേന പ്രതിദിനമിദം രിക്തകുഹരം

വിധിർഭൂയോ ഭൂയോ നിബിഡയതി നൂനം തവ കൃതേ


95

പുരാരാതേരന്തഃപുരമസി തതസ്ത്വച്ചരണയോഃ

സപര്യാമര്യാദാ തരലകരണാനാമസുലഭാ

തഥാഹ്യേതേ നീതാഃ ശതമഖമുഖാഃ സിദ്ധിമതുലാം

തവ ദ്വാരോപാന്തസ്ഥിതിഭിരണിമാദ്യാഭിരമരാഃ


96

കലത്രം വൈധാത്രം കതികതി ഭജന്തേ ന കവയഃ

ശ്രിയോ ദേവ്യാഃ കോ വാ ന ഭവതി പതിഃ കൈരപി ധനൈഃ

മഹാദേവം ഹിത്വാ തവ സതി സതീനാമചരമേ

കുചാഭ്യാമാസംഗഃ കുരവകതരോരപ്യസുലഭഃ


97

ഗിരാമാഹുർദേവീം ദ്രുഹിണഗൃഹിണീമാഗമവിദോ

ഹരേഃ പത്നീം പദ്മാം ഹരസഹചരീമദ്രിതനയാം

തുരീയാ കാപി ത്വം ദുരധിഗമനിസ്സീമമഹിമാ

മഹാമായാ വിശ്വം ഭ്രമയസി പരബ്രഹ്മമഹിഷി


98

കദാ കാലേ മാതഃ കഥയ കലിതാലക്തകരസം

പിബേയം വിദ്യാർത്ഥീ തവ ചരണനിർണേജനജലം

പ്രകൃത്യാ മൂകാനാമപി ച കവിതാ കാരണതയാ

കദാ ധത്തേ വാണീമുഖകമലതാംബൂലരസതാം


99

സരസ്വത്യാ ലക്ഷ്മ്യാ വിധിഹരിസപത്നോ വിഹരതേ

രതേഃ പാതിവ്രത്യം ശിഥിലയതി രമ്യേണ വപുഷാ

ചിരംജീവന്നേക ക്ഷപിതപശുപാശവൃതികരഃ

പരാനന്ദാഭിഖ്യം രസയതി രസം ത്വദ്ഭജനവാൻ


100

പ്രദീപജ്വാലാഭിർ ദിവസകരനീരാജനവിധിഃ

സുധാസൂതേശ്ചന്ദ്രോപലജലലവൈരർഘ്യരചനാ

സ്വകീയൈരംഭോഭിഃ സലിലനിധി സൌഹിത്യകരണം

ത്വദീയാഭിർവാഗ്ഭിസ്തവ ജനനി വാചാം സ്തുതിരിയം


പ്രക്ഷിപ്തശ്ലോകങ്ങൾ


93 -നു ശ്ലോകത്തിനു ശേഷം

സമാനീതഃ പദ്ഭ്യാം മണി മുകുരതാമംബരമണിഃ

ഭയാദസ്യാന്തഃസ്തിമിതകിരണശ്രേണിമസൃണഃ

ദധാതി ത്വദ്വക്ത്രപ്രതിഫലനമശ്രാന്തവികചം

നിരാതങ്കം ചന്ദ്രാന്നിജഹൃദയപങ്കേരുഹമിവ


97-നു ശ്ലോകത്തിനു ശേഷം

സമുദ്ഭൂതസ്ഥൂലസ്തനഭരമുരശ്ചാരുഹസിതം

കടാക്ഷേ കന്ദർപാഃ കതിചന കദംബദ്യുതി വപുഃ

ഹരസ്യ ത്വദ്ഭ്രാന്തീം മനസി ജനയന്തി സ്മ വിമലാഃ

ഭവത്യാഃ യേ ഭക്താഃ പരിണതിരമീഷാമിയമുമേ


100-നു ശ്ലോകത്തിനു ശേഷം

നിധേ നിത്യസ്മേരേ നിരവധി ഗുണേ നീതിനിപുണേ

നിരാഘാടജ്ഞാനേ നിയമപരചിത്തൈകനിലയേ

നിയത്യാ നിർമ്മുക്തേ നിഖിലനിഗമാന്തസ്തുതപദേ

നിരാതങ്കേ നിത്യേ നിശമയ മമാപിസ്തുതിമിമാം

"https://ml.wikisource.org/w/index.php?title=സൗന്ദര്യലഹരി&oldid=55197" എന്ന താളിൽനിന്നു ശേഖരിച്ചത്